على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

649

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بندبست ( band - bast ) ا . پ . بندوبست . بندخانه ( band - x ne ) ا . پ . محبس و زندان . و بندخانهء ناى : فاصلهء ما بين دوبند نىشكر . بندخت ( bondoxt ) ا . پ . چهره و روى . بندد ( bondad ) ا . پ . بنداد و بنلاد و اصل هر چيزى . بندر ( bandar ) ا . پ . محلى كه تجار و قوافل در آن آيند و روند بسيار كنند خواه آن محل در كنار دريا و يا رودخانهء بزرگ باشد و يا نباشد . و بندرهاى تجارتى ايران كه اهميت دارد در كنار درياى فارس و عمان بندر بوشهر و بندر عباسى و بندر لنگه و بندر گوادر و در كنار درياى آسكون بندر انزلى ( پهلوى امروز ) و بندر مشهدسر ( بابل‌سر امروز ) و در كنار رود ارس بندر جلفا . بندر ( bandar ) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - لنگرگاه كشتى در كنارهء دريا كه قافله و تجار در آن بسيار آيند و روند . ج : بنادر . بندر ( bondor ) ا خ . پ . نام شهرى در ولايت غرچه . بندرز ( bandarz ) و ( bondarz ) ا . پ . جوال‌دوز . بندرگاه ( bandar - g h ) ا . پ . بندر . و بازار . و معبر و گذرگاه . بندروز ( bandaruz ) ا . پ . بندرز و جوال‌دوز . بندروغ ( bandruq ) ا . پ . بندى كه با چوب و علف و خاشاك در جلو آب بندند تا آب بلند شده بزراعت رود . بندش ( bandac ) ا . پ . پنبهء حلاجى كرده و گلوله نموده جهت رشتن . بندش ( bandec ) ا . پ . حد و سد . و نيت و قصد . و ضبط . و استحكام . و نقش و كنده‌كارى سيم و زر و نصب آنها . و ايجاد و اختراع . و پرداخت افسانه و حكايت دروغ . و ساختگى حساب دروغ . و ان شاء و فصاحت در كلام . و ا . خ . نام ولايتى . بندق ( bondoq ) ا . ع . گلولهء گلين و مانند آن كه مىاندازند . يكى : بندقة . ج : بنادق . و چلغوزه - و به اين معنى فارسى است - و نيز گلولهء توپ و تفنگ . بندق ( bondoq ) ا . پ . فندق . و گلولهء گلين . و گلولهء توپ و تفنگ . و بندق هندى : ثمر درختى است باندازهء فندق و آن را رته نيز گويند . و بندق شكستن ف م . : بوسيدن و بوسه دادن . بندقچى ( bondoq - ci ) ا . پ . تفنگچى . بندقة ( bandaqat ) م . ع . بندق الشيئ بندقة : گلوله ساخت اين چيز را . و بندق اليه : تيز نگريست بسوى وى . بندقة ( bondoqat ) ا . ع . واحد بندق ( bondoq ) . و ا خ . پدر قبيله‌اى از يمن . بندقه ( bondoqe ) ا . پ . گلولهء خرد و سنگ مدور . بندقى ( bondoqiy ) ا . ع . جامهء كتان گرانبها . بندقى ( bondoqiy ) ا . پ . تفنگچى . بندقيه ( bondoqiye ) ا . پ . توپ . و پيشتو . بندك ( bandak ) ا . پ . پنبهء پاك كردهء از پنبه‌دانه و آماده كردهء براى رشتن . بندكشاد ( band - koc d ) ا . پ . مفصل . و وتر عضله . بندكشه ( band - kace ) ا . پ . دربند و رزهء در و زرفين . و نوكرى و بندگى . بندكوه ( band - kovh ) ا . پ . كوه مانند حصار و بارو . بندگان ( bandeg n ) پ . ج . بنده . بندگاه ( band - g h ) ا . پ . مفصل و پيوندگاه . و محل مفصل . و محلى كه سد در آنجا بسته باشد . بندگى ( bandegi ) ا . پ . اطاعت و انقياد . و نوكرى و خدمت . و پرستش و غلامى . و بندگى كردن ف م . : اطاعت كردن . و خدمت كردن و نوكرى كردن . و پرستش كردن و پرستيدن . بندگير ( band - gir ) ا . پ . ساروجى كه از آهك و پيه و پنبه و يا مو ترتيب دهند و در حمام و حوض جهت منع تراوش آب به كار برند و پيه‌دارو نيز گويند . و تير بزرگ عمارت . و نام درختى . بندمه ( bandeme ) ا . پ . تكمه . و گوى گريبان . بندن ( bandan ) ف م . پ . بستن و بند كردن . و محكم كردن . و عزم كردن و قصد و اراده نمودن . بندنايژه ( band - n yeje ) ا . پ . محفه . بندنه ( bandene ) ا . پ . بندمه و گوى گريبان و تكمه . بندنى ( bandani ) ا . پ . هر چيزى كه جهت بستن و بند كردن چيزى به كار برند . و دسته . و ص . بسته . و تنگ . بندو ( bandu ) ا . پ . كنه . و كرمى كه چيزها را تباه و ضايع كند . بندوا ( bandav ) ا . پ . ترشى . و يك نوع گياه تلخى . بندوانه ( bandav ne ) ا . پ . قسمى از هندوانه . بندوبست ( bando - bsat ) ا . پ . قرارداد باج و خراج . و ترتيب و انتظام . و استوارى . و تدبير . و آراستگى . و ضبط و ربط . بندوبستى ( bando - basti ) ص . پ . منسوب به بند و بست .